Emperyalizm nedir?
En yalın anlatımıyla kapitalizmin imparatorluk aşamasıdır.
Milleti ve milli piyasayı yaratan kapitalizm ulusal sınırlara sığmayıp dünya
piyasasına açıldığında emperyalizm aşamasına ulaşmıştır. Emperyalizmin belli
başlı özellikleri şunlardır.

TEKELLEŞME: kapitalizmin serbest rekabet döneminde (1. aşama) piyasada bulunan çeşitli sektörlerde ki on binlerce firma, rekabetin doğal akışı içerisinde elenerek tekelleşme yönünde karunlaşarak piyasayı zaptu rapt altına almaya başladı. Her sektörde 5-10 tekel kalınca, bunlar da kendi aralarında birleşerek tröstler, karteller meydana getirdiler.

MALİ SERMAYE: Bu sürece paralel olarak sanayi, ticaret, tarım alanlarındaki ayrı
ayrı sermayeler, bankaların kubbesi altında tek bir sermaye, Mali Sermaye olarak
birleşti ve sentez oldu.

MALİ OLİGARŞİ: Egemen sınıf olarak örgütlenmiş olan burjuvazi, kendi içerisinde
parçalanarak en zengin, en tekelci, en kodaman kesimleri, Mali Sermaye temelinde egemen bir zümre olarak, bir parababaları zümresi olarak her şeye hükmeder hale geldi. Ekonomiyi, politikayı, toplumsal yaşamı, kültürü yönetir ve yönlendirir hale geldi. En büyük göstergesi ise para piyasası ve basında yaşandı.

SERMAYE İHRACI: Daha önceki sömürgecilik döneminde sömürgeci devletler, sömürgelere, kendi ürettikleri malları ihraç eder, sömürgelerin hammadde kaynaklarını ve ucuz işgücünü talan ederlerdi. Oysa emperyalizm çağında emperyalist ülkeler, dünyanın diğer ülkelerine, mal ihracının yanısıra, sermaye ihracına başlamış; yıkımlara yönelmişlerdir. Böylece, daha önce vahşi bir biçimde sürdürülen sömürgeciliğin üzeri bir incir yaprağı ile örtülmüş; emperyalizmin girdiği ülkeleri kalkındırdığı gibi bir yanılsamanın ortaya çıkmasının koşulları yaratılmıştır.

DÜNYANIN NÜFUZ BÖLGELERİ OLARAK PAYLAŞIMI. Emperyalizm çağında dünya, emperyalist devletlerce nüfuz bölgeleri olarak paylaşılmıştır. Bu nüfuz bölgeleri emperyalist ülkeler arasında yapılan anlaşmalarla güvence altına alınarak resmileştirilmiştir.

DÜNYANIN TOPRAK OLARAK PAYLAŞIMI. Emperyalizm çağında dünya, emperyalist devletler arasında toprak olarak da paylaşılmış; paylaşılmadık tek bir bakir toprak kalmamıştır. Hemen hemen tüm Asya, Afrika, Latin Amerika ve Okyanusya, 5-6 emperyalist ülke tarafından sömürgeleştirilmiştir. Yarı-sömürge olan ve sömürgeleştirilme tehdidi altında bulunan sadece dört devlet vardır: Türkiye, İran, Rusya ve Çin. Bu dört ülkenin direnebilmesi ise, uzun
asırlara dayanan devlet kurma deneyimi ve geleneğinden kaynaklanmaktadır.

SORUNLARI SAVAŞLARLA ÇÖZME EĞİLİMİ: Emperyalizmin en önemli yasalarından biri eşitsiz gelişim yasasıdır. Emperyalist ülkeler, çeşitli nedenlerle birbirilerinden eşitsiz bir biçimde gelişirler. Bu durum sık sık dengelerin yeniden bozulup kurulmasını gerektirdiği gibi, ortaya çıkan müzmin krizlerin çözümü de silahlı güçle sağlanabilmektedir. Bu ise, çok sık aralıklarla patlayan bölgesel veya küresel savaş demektir. (Birinci Dünya Savaşı'nda yenik düşen İtalya ve Almanya'da tekelci burjuvazi, işçi sınıfına gereken ödünü veremediği içindir ki sosyalist devrim tehlikesiyle yüz yüze gelir. Bu tehlikeyi savuşturmak için de şoven ve kanlı bir diktatörlüğe başvurur. Faşizm böyle ortaya çıkar. Böylece Faşizm ile emperyalizm arasındaki yakın ilişki başlamış olur.)

İşte 19. yüzyılın ortalarından itibaren gelişmeye başlayan ve 20y yüzyılda kesin egemen hale gelen emperyalizmin karakteristik özellikleri bunlardır. Bütün bunların toplam bir sonucu olarak denebilir ki, 20. yüzyılda emperyalizmin egemen hale gelmesiyle birlikte dünyanın ilk küresel süreci başlamıştır. Emperyalizm, tüm dünyayı, avucunun içine almış; kendi çıkarları ve gereksinimleri doğrultusunda birleştirmiştir. Bu nedenle gerçekte küreselleşme, çağımızın değil, ilk defa 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan temel bir özelliktir. Bu küreselleşme temelinde çağa damgasını vuran temel çelişme, ezen ve ezilen
ülkeler çelişmesidir. Bu çelişme, çağın başlıca iki temel dinamiğini yaratmıştır. 1917 yılında, emperyalist küresel zincirin en zayıf halkasını koparan Rusya, Ekim Devrimiyle sosyal devrimler dönemini açarken, 1919-23 arasında yarı-sömürge Türkiye, ulusal kurtuluş savaşıyla ulusal kurtuluş mücadeleleri ve bağımsız devletler sürecini başlatmıştır. Böylece emperyalizmin ilk küreselleşme dönemi kesintiye uğramış; bu süreç, 1975de Vietnam, Kamboçya ve Laos gibi Hindiçini ülkelerinin bağımsızlaşmasına dek sürmüştür. Böylece tüm sömürgeler, emperyalizmden koparak bağımsız devletler haline gelmiştir.

1990larda Sovyetler Birliğinin çöküşü koşullarında değişen dünya dengeleri, ABD
emperyalizmi patronluğunda yeni bir küreselleşme döneminin başlamasına yol açmıştır. Son 13 yıldır, ABD emperyalizmi, kendi çıkarları doğrultusunda dünyaya yeni bir çeki düzen verme çabası içerisindedir ve bu çabasını, iletişim ve bilişim teknolojilerinin baş döndürücü gelişmesi karşısında dünyanın küçüldüğü, karşılıklı bağımlılığın arttığı, bağımsız ve ulusal devletlerin anlamını ve önemini yitirdiği tezlerinden oluşan globalizm ideolojisiyle gizlemeye çalışmaktadır. Oysa, emperyalizme göre anlamını ve önemini yitirenler ezilen ülke devletleridir. Yoksa, emperyalist devletler, başta bizzat ABDnin kendisi olmak üzere küresel yıkım teknolojileri sayesinde daha da güçlenmekte; dünyayı,
atomlarına dek parçalayarak, ezilen ülkelerin ulusal devletlerine ve bağımsızlıklarına son vererek kendi sömürgesi haline getirmeyi arzulamaktadır. Bunu, etnik ve dinsel çelişkileri körüklemek, mikro-milliyetçiliği yaymak, yerelleşme adı altında ulusal devletleri etkisizleştirip ezilen ülkelerin dokularına dek nüfuz etmek suretiyle başarmaya çalışmaktadır. Bu hemomonik amacını ise, sivilleşme, yerelleşme ve demokratikleşme demagojileriyle yaldızlamaktadır. Bu ülkelerde ise devrimci gelişmeleri baltalamak için, başlarına faşizmi musallat etmek de emperyalizm'in politikası içindedir. Bu politika, o ülkelerin işbirlikçi sınıflarıyla ortaklaşa gerçekleştirilmektedir.
İşte emperyalizmin ikinci küreselleşme (Globalleşme) sürecinin özü ve temeli budur.